BEYAZ ALTIN

SALEP

Taşköprü, bundan böyle beyaz altın diye tanımladığı sarımsağından sonra ünü ülke sınırlarına ulaşan ikinci beyaz altını olan salebi ile de tanınacak.

Salebin, Osmanlılar ve daha önceki devirlerde tabiatta önemli bir yeri olduğu, muhtelif formları halinde ve değişik amaçlar için ilaç olarak kullanıldığı biliniyor,  Batı kaynakları da sinyatür teorisine bağlı olarak, salebin Di-oscorides'ten beri asırlarca afrodiziyak olarak Avrupa ve bilhassa doğu ülkelerinde kullanıldığını zikrediyor.

Uzun yıllar bu amaçlar için kullanılan salep, artık soğuk kış gecelerimizi ısıtan, kısık sesimizi açan, göğsümüzü yumuşatan, bir İçkinin veya sertliği ve hoş tadı ile sıcak yaz günlerinde aradığımız dondurmamızın içinde bulunan, eski, tarihi bir ilaç haline geldi. Kaynaklar, salebin ülkemizde dört bölgeden temin edildiğini ve bu bölgelerin başında Kastamonu'nun merkez köyleri ve Daday ile Taşköprü'nün yer aldığından bahsederek şöyle diyor: "Kuzey Anadolu: Kastamonu ve civarından elde edilen salep, piyasada Kastamonu Salebi adı altında bulunur. Kastamonu salebi orta büyüklükteki yumruların bir karışımıdır. Kastamonu civarında eski yumrular "ebe­si", yenisi ise "iyisi" diye isimlendirilir. Muğla, Silifke ve Antalya salepleri ise küçük yumrulardan oluşur.

Posta Gazetesi'nin 15 Aralık tarihli sayısında köşe yazarı Artun Ünsal, "Salep Seval'de içilir" başlıklı yazısının bir bölümünde bakın ne diyor: Türkiye'nin her yerinde salep çıkar ama en lezzetlileri Kastamonu'nun Taşköprü ve Yozgat'ın Akdağ Madeni yörelerinde olur. Bizim Ziya da kış öncesi Taşköprü'nün yolunu tutar, salebi yerinden almak için.

Köylü salebi nasıl çıkartır? Kökünden. Bitki filiz verince toprak altında kalan kökündeki çekirdeği kazar alır. Her kökte tek çekirdek vardır. Bunları iğneyle delerek bir ipin üzerine dizer, tıpkı kurutulacak çiçek bamyalarını ipe dizer gibi.

Salep köylerde önce süt dolusu bir kazanda hafifçe kaynatılır, sonra asılarak kurumaya bırakılır. Kuruduğunda küçülür ve taş gibi olur herbir salep çekirdeği diyerek, Kastamonu salebinden övgüyle bahsetti.