|
Kastamonu halk edebiyatının kuvvetli merkezlerinden biri olarak bilinir Maniler bilhassa köylerde bağ ve bahçelerde çalışan kadınlar tarafından yapılır ve söylenirlerdi. Aşağı, yukarı Kastamonu İl ve İlçelerinde 20 sene öncesine kadar köylü olup da mani bilmeyen kadar yok denecek kadar azdı. İl merkezi, Daday, Tosya, Taşköprü ve Araç köylerinde 3500 e yakın mani derlenmiştir. |
|
Âşam oldu vay gine |
Ay hurunu hurunu |
Al mendili eklerim
|
|
|
|
|
|
Ak gutunuñ gapağı |
Ayşeler altun olur |
Âşam oldu gidelim |
|
|
|
|
|
Âşamdan yağan yağmur |
Ak goyun meler gelür |
Ağam ferg idiye |
|
|
|
|
|
Ata binen ağadır |
Ata binesim geldi |
Ala garganıñ ölüsü |
|
|
|
|
|
Âşam oldu neyleyim |
Bu ġün hava pusaldı |
Bi manim vardı dünden |
|
|
|
|
|
Bi su içdim muslukdan |
Bu ġün hava pusaluk |
Boş yayuk gümüler mi? |
|
|
|
|
|
Cığaramı yandurdum |
Cığaramı yak yârim |
Cığaram kibar işi |
|
|
|
|
|
Çorapları Rize’de |
Depede oturanlar |
Dama indim dam deyil |
|
Dere boyu düz gider |
Ekin ekdim ot bitdi Dalında bülbül ötdü Ötmez olaydıñ bülbül Yarim asgere gitdi |
Entarisi sarulu |
| Entarisi saruludur Sevdiğüm buraludur Geçme gapımıñ öñünden Yüreğim yaraludur |
Eli elliklü bubam Bağrı yeleklü bubam Beni atdıñ gurbete Dömür yüreklü bubam |
Entarisi mor çiçek Çiçekler biçilecek Merak etme sevdüğüm Şerbetiñ içilecek |
| Elindedür şemşiyesi Belindedür ġül şişesi Nerden gelip neriye gidiyoñ Ciğerimiñ köşesi |
Garşuda ġördüm seni Allara bürdüm seni Öpmiye gıyamazdım Ellere virdim seni |
Garşudan bakma beri Ġöz idip gaçma geri Alnıñdan akan teri Şerbet it yolla beri |
| Gidiyon yolum ırak Beni diliñden bırak Benden saña fayda yok Alduğuñ kötüye bak |
Gidiyon yolum ince Duraman ġörmeyince Annem saña virmiyor Deñgimi bulmayınca |
Gayalardan kayda gel Yağmur gibi yağda gel Goyñundaki aydaşı Siciminen boğda gel |
| Garpuz kesdim yiyen
yok Bıçağımı silen yok Yenice bi yar sevdim Gözüñ aydın diyen yok |
Garşudaki oluklar İçi dolu balıklar Ağam gakmış geliyor Peşgür veriñ halayıklar |
Guş burnunuñ fidesi Ġül neyler ben gidesi Sen baña yar olmasıñ Guruşundan gidesi |
| Gitme olursuñ pişman Vallah peşiñe düşmen Seniñ gibi yiğidiñ Yüzü doslara düşman |
Gökde yılduz bi sıra |
Gara tavuk etlü olur Gavurması datlu olur Dul gocuya varanlar Ölmez emme dertlü olur |
| Gaynar gazan daşmaz
mı Yol buradan aşmaz mı Sil gözüñüñ yaşını Ayrılan gavuşmaz mı |
Gaşuklukda garınca Aman gaşuk saldım pirice Şu gelen kimiñ yari Aman sandım benim ġörümce |
Garşuda ferg otlanu Bu derde kim gatlanu Benim intizarime Havalar bulutlanu |
| Garşudan gelen atlu Mendilim gatlu gatlu Annem beni vermiyor Bubam gâvur inatlu |
Git ağam uğur olsun Düz ova yoluñ olsun Geri dönüp bakmasañ İki gözüñ kör olsun |
Giden ağam beri bak Aklımı aldıñ bırak Eğer aklımı bırakmazsañ Gakmaz döşeñe yat |
| Gavakdan gazel indi Dibine ġözel indi Ne öpdüm ne ısırdım Dişime nazar indi |
Gövde uçan garlanguç Ganadı ayruç ayruç Beni yardan ayıran Gan gussun avuç avuç |
Gidene bak gidene Çul sarılmış tikene Allah sabırlık visin Gizlü sevda çekene |
| Giden ağa dutulur mu Bala duz gatulur mu Şu geceniñ uzununa Yaluñuz yatulur mu |
Gayalarıñ inciri Sahatimiñ zenciri Dün gece nerdeydiñ Ġönümüñ ġüvercini |
Gayadan atdım nâre Ağlayım yare yare Benden selam söyleyiñ Işuk saçlu yare |
| Garşudan gelenlere Gaz guyuñ fenerlere Annem beni vimiyor Asgerden gelenlere |
Gapı gapıya bakar Ateşiñ beni yakar Gel İtme bu kötülüğü Adam yüz yüze bakar |
Gayala burun burun Elinde yaldız düğüm Kömür gözlü yarimi Ne dün gördüm ne bu ġün |
| Gar yağar dal üstüne Yağ sürülmüş bal üstüne Ġüzeller yeşil giyer Hâreli al üstüne |
Gaya gayıya yan vemiş Altun küpe şan vemiş Gız oğlanı ġörünce Ayak üstü can vemiş |
Hambarıñ yapısına Gün urmuş gapısına Adam aşık olur mu Gapı bir gomşusuna |
| Hurun üsdünde kürek Yandı tutuşdu yürek Her acıya gatlandıñ Buna da gatlan yürek |
Hay huluma huluma Bekmez goydum tuluma Söylerseñ mani söyle Köpek gibi uluma |
Hurun üstünde hurun Engelle geri duruñ Yarim gakmış geliyor Altına iskemle guruñ |
| Havuz başında hurma Çapgun garşumda durma Kirpükleriñ ufalmış Yiter galbime urma |
Havuzum var köşelü İçi mermer döşelü Ben anama gırıldım Yar seniñ aşkıña düşeli |
İnce sülgü yelpaze |
| İndim derede durdum Yedi ġövercin urdum Hepisiniñ içinde Ben birine vuruldum |
İbi guydum dolaba Gelmeñ bura galaba Aşıklık çeke çeke Oldum tâta daraba |
Köprünüñ altı yılduz Nerden geliyoñ balduz Sen git de bacıñ gelsin Yatılmıyor yalıñuz |
| Mani dedim de şaşdım Mani defderini açdım Hiç ben bi şey bilmezdim Yüzümü ġözümü sen açdıñ |
Mektup yazdım garadan Dağlar gaksın aradan Gavuşmuya mümkün yok Gavuşdursun yaradan |
Merdivenim gırk ayak Gırkına vurdum dayak Yar gapıdan girince Ne el dutar ne ayak |
| Maniye metanım yok Bülbülüm ötenim yok Galdım gurbet ellerde Elimden dutanım yok |
Manici başı mısıñ Cevâhir daşı mısıñ Saña bir mani söyleyin Cebiñde daşır mısıñ |
Mani diyin ne diyin Hangi yola gidiyin Hangi yoldan gelüseñ O yolu ġözediyin |
| Öküz aldım goşamadım Yiğit oldum yaşamadım Gız namusuña ar düşüye Gız ben seni boşamadım |
Örük dallarıñ eyri Seyri gözlerim seyri Oğlanla esger olmuş Gelinleriñ boynu eyri |
Salına salına gelüsüñ Samur kürkü sürürsüñ Sen bi ağa gızıyken Niçün yaya yürürsüñ |
| Su gelü köpük gelü Bedleri yıkıp gelü Hakigatlü yar olsa Geceyi böler gelü |
Su gelü özden berü Sürmelü gözden berü Ben ağamı ġörmedim Bıldırki ġüzden berü |
Su gelü nar kökünden İçilmez köpüğünden Ya ben nasıl geçiyin İki gözümüñ kökünden |
| Su gelü gül dibinden İçilmiye gübüründen Şu İkipuñar’ıñ gızları Oynamıya kibirinden |
Saru saçıñ örgüsü Yüremdedü sevgüsü Buna kimse bişey dimez Bu da Allah verġüsü |
Saru gavun dildiñ mi Bıçağıñı sildiñ mi Söyledüğüm maniniñ Cevabını vidiñ mi |
| Saçak saçak gezerin Yaş kiremüt ezerin Seniñ gibi maniciyi Tel ukcura dizerin |
Sıra sıra gavaklar Yeşil yeşil yapraklar Ben yarime doymadım Doysun gara topraklar |
Şu depe aşmag isder Bal dudak yaşmag isder Şu benim delü ġônüm Yâre gavuşmag isder |
| Şu gelen cana benzer Dişler mercana benzer Belindeki şu guşağıñ Renklü cama benzer |
Uluyol işlemesin Gır atım kişnemesin Söyleñ benim yârime Sinop’da gışlamasın |
Üzüm guydum sepede Yar oturu depede Yenice bi yar sevdim Şan oldu memlekede |
| Yimenim benek benek Ortası çarkı felek Yazı beraber geçüdük Gışın ayırdı felek |
Yimenim seyrek dallu Ucuna rire bağlu Ne yapıyın a yarim Başım bubama bağlu |
Yimen aldım seksene İbüğünden çekseñe Kederlüsüñ a yarim Kederiñi dökseñe |
| Yaylanıñ yolundayın İşliğiñ golundayın Ana beni arama Yarimiñ goynundayın |
Geyik gibi yörürsün Al fistanı sürürsün Çez göğsün düğmesini Kaymak tenin görünsün |
Zillü tef neden olu İncecüg telden olu O yâriñ sevgüsü de İncecüg dilden olu |
| Tüfeğim dolu saçma A gız göğsünü açma İçimde derdim çoktur Bir yarada sen açma |
Elmayı dile dile Kamayı sile sile Yedi mendil çürüttüm Göz yaşımı sille sile |
Beni kimse asamaz, Asar ise yâr asar Eğer sen tabib isen Gel sineme yara sar ; |
| Yumak yumaktır elin Gayet incedir belin Yılana baş eğdirir O senin tatlı dilin |
Ay ışıktır varamam Dile destan olamam Ay buluta girince Bağlasalar duramam |
Küreden aldım bakır Yarin gözleri çakır Sevdüğümün yoluna Gurban olsun bu fakır |
| Galeden inmem diyor Lahuri giymem diyor Olursa canfes olsun Goynuna girmem diyor |
Terziler kumaş biçer Hasretliler serh içer Dünya bir konak yeri Gelen durmaz tez geçer |
Ay buluta bürünsün Beyaz gerdan örgünsün Beni yardan ayıran Sürüm sürüm sürünsün |
|
Kaynak Kişiler: Adı soyadı: Münire
Bekdemir. |
Adı soyadı: Mükerem Topçu. Doğum y. ve tarihi: Beyköyü (1925). Tahsili: Okuma-yazması yok Mesleği: Ev hanımı. Derleyen: Ahmet Bekdemir. |